İstanbul Çocuk Psikoloğu

Ne zaman bir uzmana danışmalı?

Her çocuk zaman zaman zorlanır; bu gelişimin doğal bir parçasıdır. Ancak bazı işaretler, bir uzmanla konuşmanın iyi olacağını gösterir:

• Birkaç haftadır süren yoğun korku, endişe ya da huzursuzluk
• Okula gitmek istememe, sık karın ve baş ağrısı şikâyetleri
• Uyku ve yeme düzeninde belirgin değişiklikler
• Sık öfke patlamaları, kardeş ya da akranlarla süreğen çatışma
• İçine kapanma, eskiden sevdiği şeylere ilginin azalması
• Boşanma, taşınma, kayıp ya da yeni bir kardeş gibi büyük değişikliklerin ardından zorlanma
• Ergenlerde ders başarısında ani düşüş, sosyal geri çekilme, ekran kullanımının kontrolden çıkması

Bu işaretlerden biri tek başına bir sorun anlamına gelmez. Önemli olan, sürmesi ve çocuğun ya da ailenin günlük hayatını zorlaştırmasıdır.

Oyun terapisi nedir?

Küçük çocuklar duygularını ve deneyimlerini yetişkinler gibi anlatamaz. Bunun yerine oynarlar. Oyun terapisinde oyuncak figürler, kum tepsisi, kuklalar, boyalar ve çeşitli oyun malzemeleri kullanılır. Çocuk oynarken iç dünyasındaki korkular, öfke ya da karmaşa yavaş yavaş görünür hâle gelir. Terapist bu oyuna eşlik eder, çocuğun duygularını adlandırmasına ve yeni baş etme yolları denemesine yardımcı olur.

Oyun terapisi genellikle üç ile on iki yaş arasındaki çocuklar için uygundur. Dışarıdan bakıldığında "sadece oyun" gibi görünse de her seansın bir amacı ve bir çerçevesi vardır.

Ergenlerle çalışmak

Ergenlik, kimliğin, bağımsızlığın ve aidiyetin yeniden tanımlandığı bir dönemdir. Ergenlerle yapılan terapide oyunun yerini çoğunlukla konuşma alır. Kaygı, sınav stresi, arkadaşlık sorunları, aileyle çatışmalar, kendine güven ve beden algısı sık konuşulan başlıklardır. Bilişsel davranışçı terapi gibi yapılandırılmış yöntemler de bu yaş grubunda etkili sonuç verir.

İlk görüşme nasıl olur?

Çocuklarla çalışırken süreç genellikle ebeveynlerle yapılan bir görüşmeyle başlar. Bu görüşmede çocuğun gelişim öyküsü, aile yapısı, okul durumu ve sizi kaygılandıran konular ayrıntılı olarak konuşulur. Ardından çocukla tanışma seansları yapılır. Ergenlerde ise ilk görüşmenin bir kısmı gençle yalnız, bir kısmı aileyle birlikte yapılabilir.

Bu ilk görüşmelerin sonunda bir değerlendirme paylaşılır ve terapi hedefleri birlikte belirlenir. Gerekli görülürse okulla iletişim kurulması ya da bir çocuk psikiyatristine yönlendirme de konuşulur.

Seanslar ne sıklıkla yapılır?

Çocuk ve ergen terapisi genellikle haftada bir, yaklaşık kırk beş ile elli dakikalık seanslar hâlinde yürütülür. Belli aralıklarla ebeveyn görüşmeleri de yapılır. Bu görüşmelerde çocuğun ilerlemesi paylaşılır ve evde neler yapılabileceği konuşulur. Sürenin uzunluğu çocuğun yaşına, zorlanmanın türüne ve ailenin sürece katılımına göre değişir.

Ebeveyn olarak rolünüz

Çocuk terapisinin başarısı büyük ölçüde evde olanlara bağlıdır. Ebeveyn görüşmelerinde çocuğunuzun davranışlarının ardındaki ihtiyaçları anlamak, tutarlı sınırlar koymak, duyguları adlandırmak ve günlük rutini düzenlemek üzerine çalışılır. Kimi zaman ebeveynlerin kendi yorgunlukları ve kaygıları da konuşulması gereken bir konudur. Bu, kimseyi suçlamak için değil, çocuğun etrafındaki ortamı güçlendirmek içindir.

Okul ve öğretmenlerle iş birliği

Çocuklar gününün büyük kısmını okulda geçirir; bu yüzden okulda gözlenen davranışlar, değerlendirmenin önemli bir parçasıdır. Ailenin onayıyla öğretmen ya da okul rehber öğretmeniyle görüşmek, çocuğun farklı ortamlardaki hâlini anlamaya yardımcı olur. Okula gitmekte zorlanma, sınıf içinde dikkat ya da uyum güçlükleri, akran zorbalığı gibi durumlarda okulla birlikte küçük ve uygulanabilir bir plan yapmak çoğu zaman hızlı rahatlama sağlar. Bu iş birliğinde paylaşılan bilgiler, çocuğun mahremiyetini koruyacak şekilde ve yalnızca gerekli olduğu kadar tutulur.

Çocuğunuza nasıl anlatabilirsiniz?

Terapiye gideceğini çocuğa söylerken kısa, dürüst ve sakin olmak en iyisidir. "Duygularla ilgili konuşan ve oyun oynayan biriyle tanışacağız" gibi bir açıklama küçük çocuklar için yeterlidir. Ergenlere ise kararın bir parçası olduklarını hissettirmek önemlidir. Terapiyi bir ceza ya da tehdit gibi sunmaktan kaçınmak gerekir. "Sorunlu olduğun için" değil, "zor bir dönemde sana destek olacak biri olduğu için" gittiğini bilmek, çocuğun sürece daha açık başlamasını sağlar.

Sık sorulanlar