EMDR Terapisi

Bazı anılar zamanla solar, bazıları ise ilk günkü kadar canlı kalır. Bir trafik kazasının sesi, bir kaybın haberi, çocuklukta yaşanan korkutucu bir an, yıllar sonra bile bir koku ya da bir sesle birden geri gelebilir. Kalp hızlanır, beden o güne döner. EMDR, işte böyle "takılı kalmış" anılarla çalışmak için geliştirilmiş bir psikoterapi yöntemidir. Bu sayfada EMDR'nin ne olduğunu, bir seansta neler yaşayacağınızı ve size uygun olup olmadığını nasıl anlayabileceğinizi sade bir dille anlatıyoruz.

EMDR ne demek?

EMDR, İngilizce "göz hareketleriyle duyarsızlaştırma ve yeniden işleme" ifadesinin kısaltmasıdır. Yöntem 1980'lerin sonunda geliştirilmiş ve o günden bu yana travma sonrası stres bozukluğunda etkinliği pek çok araştırmayla gösterilmiştir. Dünya Sağlık Örgütü de travma sonrası stres tedavisinde önerilen yöntemler arasında EMDR'yi sayar.

Temel fikir şudur: Çok yoğun bir deneyim yaşandığında beyin bu anıyı her zamanki gibi işleyip arşivleyemeyebilir. Anı, o anki duygular, beden duyumları ve "ben güvende değilim" gibi inançlarla birlikte ham hâlde kalır. EMDR, iki yönlü uyaran eşliğinde anıya kısa süreli ve kontrollü biçimde dönerek beynin bu işlemeyi tamamlamasına yardımcı olur.

Hangi konularda kullanılır?

EMDR en çok travmatik yaşantıların etkileriyle çalışırken tercih edilir. Bunun yanında başka alanlarda da kullanılabilir:

• Kaza, saldırı, doğal afet ve ani kayıpların ardından süren etkiler
• Çocukluk döneminde yaşanmış ihmal, aşağılanma ya da korkutucu olaylar
• Belirli bir olayla başlayan kaygı ve fobiler
• Zor bir doğum ya da tıbbi müdahale deneyimi
• Bir anıyla tetiklenen panik atakları
• Performans kaygısı ve geçmiş başarısızlık anılarının gölgesi

Her başvuruda EMDR'nin uygun olup olmadığı ilk görüşmelerde değerlendirilir; bazen başka bir yöntemle başlamak ya da EMDR'yi diğer yöntemlerle birlikte kullanmak daha doğru olabilir.

Bir seans nasıl geçer?

EMDR sekiz aşamalı yapılandırılmış bir süreçtir, ama bu aşamalar sizin hızınıza göre ilerler. İlk görüşmelerde öykünüz alınır, üzerinde çalışılacak anılar birlikte belirlenir ve zorlandığınızda kendinizi sakinleştirebileceğiniz beceriler öğretilir. Buna hazırlık aşaması denir ve atlanmaz.

İşleme seanslarında sizden anının en rahatsız edici anını, onunla ilgili olumsuz bir inancı ve bedeninizdeki duyumları kısaca düşünmeniz istenir. Ardından terapist iki yönlü uyaran uygular: gözlerinizle sağa sola hareket eden bir ışığı ya da parmakları takip edersiniz; bazen kulaklıktan dönüşümlü sesler ya da ellerinize hafif dokunuşlar kullanılır. Her kısa setten sonra aklınıza ne geldiği sorulur. Anlatmak zorunda olduğunuz ayrıntı yoktur; çoğu zaman birkaç kelime yeterlidir.

Seansın sonunda, işleme tamamlanmamış olsa bile sakin bir noktaya dönülmeden görüşme bitirilmez. İşleme seansları genellikle elli dakika ile doksan dakika arasında sürer.

Seanslar arasında neler hissedebilirsiniz?

EMDR'den sonra birkaç gün boyunca anılar, rüyalar ya da duygular zihninizde dolaşmaya devam edebilir. Bu, işlemenin sürdüğünü gösteren olağan bir durumdur. Hazırlık aşamasında öğrendiğiniz sakinleşme tekniklerini bu günlerde kullanmanız önerilir. Kendinizi çok yorgun ya da huzursuz hissederseniz bunu bir sonraki görüşmede paylaşmanız, sürecin hızının ayarlanmasına yardımcı olur.

Kaç seans sürer?

Bu, üzerinde çalışılan anıların sayısına ve niteliğine bağlıdır. Tek bir olayla ilişkili bir travmada birkaç işleme seansı yeterli olabilirken, uzun yıllara yayılmış zor yaşantılarda süreç daha uzun planlanır. İlk değerlendirmeden sonra size yaklaşık bir çerçeve sunulur ve ilerleme düzenli olarak birlikte gözden geçirilir. Seansların haftada bir yapılması çoğu kişi için uygun bir ritimdir; işleme seanslarının arasına çok uzun aralar girmemesi sürecin akışını korur.

Kimler için uygun değildir ya da hazırlık ister?

Ağır bir kriz döneminde, alkol ya da madde kullanımının yoğun olduğu zamanlarda veya belirgin ayrışma (dissosiyasyon) belirtileri varken işleme seanslarına doğrudan başlanmaz. Böyle durumlarda önce güvenlik ve dengeleme çalışılır. Gebelik, epilepsi ya da göz rahatsızlıkları gibi durumlar ilk görüşmede paylaşılmalıdır; uyaran türü buna göre seçilebilir.

EMDR diğer terapilerle birlikte kullanılabilir mi?

Evet, sık kullanılır. Örneğin kaygıyla ilgili düşünce kalıpları üzerinde bilişsel davranışçı terapi ile çalışılırken, kaygının başladığı belirli bir olay EMDR ile işlenebilir. Çift ya da aile terapisi sürecinde, bireylerden birinin geçmişteki bir travması ilişkiyi zorluyorsa ayrı seanslarda EMDR planlanabilir. Psikiyatrik ilaç kullanıyor olmanız da çoğu zaman EMDR'ye engel değildir; yalnızca tedavinizi yürüten hekimin bilgilendirilmesi önerilir. Önemli olan, yöntemlerin birbirini tamamlayacak biçimde ve sizinle birlikte planlanmasıdır.

EMDR uygulayan terapisti seçerken

EMDR, temel psikoterapi eğitiminin üzerine ayrıca alınan özel bir eğitim gerektirir. Görüşeceğiniz uzmana EMDR eğitimini ve süpervizyon deneyimini sormak tamamen doğal bir sorudur. İyi bir EMDR süreci, aceleye getirilmeyen bir hazırlık dönemiyle ve güven veren bir terapötik ilişkiyle başlar.

Sık sorulanlar